Rūznāmah-i Dānish (Qājār)
- Sayyāḥ Sipānlū, ʻIffat (Bānū Kaḥāl) (Duktur Kaḥāl) [عفت (معصومه) سیاح سپانلو (بانو کحال؛ دکتر کحال)] (Manager)
📦 Master Archive Collection
Get all available issues for this serial in one discounted bundle.
| Year | Issue Title | Issue Count | Pages | Price | |
|---|---|---|---|---|---|
1328 |
No. 1-6 | 6 | 48 | Price range: £14.88 through £44.00 | See Pricing & Purchase → |
|
1329 |
No. 14, 25 | 2 | 16 | Price range: £13.60 through £40.00 | See Pricing & Purchase → |
First published in 1910 during the late Qājār period, Rūznāmah-i Dānish holds the historical distinction of being the first newspaper in Iran dedicated exclusively to women. Founded and edited by Madame Kaḥḥāl, this pioneering periodical focused on education, family health, child-rearing, and domestic management, explicitly avoiding political discourse to navigate the complex social landscape of the time. It serves as a critical primary source for researchers examining the early women’s press, social transformation, and the evolution of the public sphere in early twentieth-century Iran. This collection preserves the original issues, offering invaluable insights into the discourse surrounding women’s roles, literacy, and modernity in a traditional society undergoing rapid constitutional and cultural changes.
دانش نخستین نشریهٔ دورهای زنان در تاریخ ایران است. این نشریهٔ هفتگی توسط انجمنی از زنان و با سردبیری خانم دکتر کحال چاپ میشد. نخستین روزنامه زبان فارسی که به زنان اختصاص داشت و به خاطر دفاع از حقوق زن ایرانی بعد از انقلاب مشروطه منتشر شد، روزنامه «دانش» بود. صاحب امتیاز و ناشر این مجله خانم دکتر کحال، دختر یعقوب جدیدالاسلام همدانی بود و از دهم ماه رمضان ۱۳۲۸ هجری قمری (۱۲۸۹ هجری شمسی) تا ۲۷ رجب ۱۳۲۹ هجری قمری تا ۳۰ شماره روی کاغذ نیم ورقی و هر شمارهای در هشت صفحه با کاغذ روزنامهای زرد به چاپ رسید. در تمام این نشریه، ستونهای مقالات قرار داشت و تصویری در آن درج نمیشد. محل دفتر روزنامه دانش در تهران خیابان علاءالدوله شماره ۳۴ قرار داشت و چاپ آن را سه چاپخانه، مطبعه شرقی، فاروس و چاپخانه مجلس شورای ملی بر عهده داشتند. این نشریه در تهران یک عباسی و در شهرستانها پنجشاهی قیمت داشت و از داخل کشور و خارج از ایران نیز مشترک میپذیرفت.
موضوعاتی که در روزنامه به آن اشاره میشد، تربیت نسوان و دوشیزگان و تصفیه اخلاق زنان بود و در آغاز آن قید شده بود که «روزنامهای اخلاقی و بچهداری و خانهداری است.»
در سه شماره اول روزنامه دانش از دوره انتشارش نام ع.صفوت به عنوان سردبیر در زیر نام خانم مدیر قید شده بود؛ ولی از شماره چهارم به بعد تنها نام مدیر و صاحب امتیاز را دارد.
دکترکحال در پیشگفتار اولین شماره، منظور از چاپ و انتشار مجله را «تحصیل اخلاق حسنه خانمهای محترمه» بیان میکند. البته دانش، خود را «مفید به حال دختران و نسوان» میدانست و با توجه به اطلاعات ارزشمند پزشکی که در اختیار خوانندگان ویژه خود قرار میداد، آنان را هر چه بیشتر مجذوب مینمود.
دکترکحال، همسر حسین خان و آن گونه که خود میگوید:… صبیه مرحوم میرزا محمد حکیم باشی جدیدالاسلام بود. این نخستین بانوی روزنامهنگار ایرانی به دلیل انجام فعالیتهای اجتماعی نزد میسیونرهای آمریکایی که در ایران به امور خیریه میپرداختند، پزشکی آموخت و از سوی آنان اجازه یافت به مداوای بیماران بپردازد پس، بدان روی که چشم پزشک بود و با مباحث پزشکی آشنایی داشت، مقالاتی دراین زمینه ـ مانند حفظ الصحه هنگام شیوع وبا و سرماخوردن اطفال منتشر کرد. از نمونههای جالب توجه در این زمینه آنجا است که مینویسد: «چیزی که بسیار اهمیت دارد، درخصوص اطفال این است که باید کمال مواظبت را در حفظ دندانهای آنها بنمایند. گمان نکنید که [با] کرم خوردگی دندان فقط درد دندان عارض آنها میشود، بلکه اسباب خرابی مزاج او [نیز] میشود. دندان که فاسد شد، سردرد و سقوط اشتها و بیخوابی و نداشتن میل به کار و شغل شده و تمام حالات ما فاسد خواهد شد.»
دکتر کحال از آنجا که تربیت نسوان و دوشیزگان و تصفیه اخلاق زنان هدف مستقیم دانش به شمارمی آمد، با چاپ مطالبی مانند: «خطاب به دوشیزگان» و «کلمات حکمت آمیز» به آموزش و پرورش آنان همت میگمارد و سوادآموزی و تحصیل علم را امری واجب برای زنان برمیشمرد. در یکی از مقالات مجله چنین آمده است که: خانم نجیبه محترمه اگر سواد ندارد باید فورا در پی تحصیل سواد برآید و درس بخواند؛ زیرا زن بیسواد صاحب عقل و تمییز نخواهد شد و اگر سواد دارد باید بیشتر اوقات خویش را مصروف روزنامه خواندن نماید. به جهت اینکه کسی که روزنامه میخواند همه چیز میداند.
برخی از عناوین مندرجات دانش در شمارههای مختلف سال اول به این شرح است:
تجربه گرانبها است
طریقه غذا دادن اطفال
خطاب به دوشیزگان
رسم شوهرداری
اخطار به مدیرههای مدارس
دایه از مادر مهربانتر نمیشود
حفظ الصحه هنگام شیوع وبا
دلالی نکاح
شوهرکردن خانم جوان به مرد کامل
حفظ الصحه زنان
اعلان تبریک بهار
عروسیهای ممالک خارجه آگهیهای تجاری و اعلانهایی که در صفحات میانی چاپ میشد و همچنین داستانهایی که بیشتر ترجمه رمانها یا مطایبات خارجی بودند و برای تفریح و تفنن بانوان در پاورقی درج میگردید، از دیگر جنبههای جالب توجه این مجله به شمار میرود.
روزنامه دانش، راهگشای روزنامهنگاران زن در ایران شد و زمینه انتشار نشریات تخصصی زنان و توسعه سریع روزنامهنگاری را بعد از جنبش مشروطه ایجاد کرد.