Taraqqī (Qājār)
| Year | Issue Title | Issue Count | Pages | Price | |
|---|---|---|---|---|---|
1325 |
Vol 1, No. 5,7,12,14,16 | 5 | 20 | Price range: £11.05 through £32.50 | See Pricing & Purchase → |
Taraqqī was a twice-weekly nationalist newspaper published in Tihrān during the Constitutional Revolution, appearing from 17 Ṣafar 1325 H.Q. (1 April 1907) under the editorship of Mīrzā Muḥammad ʻAlī Khān Tihrānī, known as “Islāmbūlī.” Printed by lithography at the imperial press, each issue comprised four pages combining political editorials, city reports, coverage of parliamentary proceedings, and scientific articles. The paper was openly critical of Muḥammad ʻAlī Shāh’s autocratic rule and of perceived deviations from constitutional principles, with articles examining the causes of Iranian backwardness, the role of the press in civil society, and the condition of women. Subscription prices listed in the currencies of the Caucasus, Russia, Egypt, the Ottoman Empire, and India attest to a readership extending well beyond Īrān’s borders. Publication was suppressed following the royalist coup of 23 Jumādá al-Avval 1326 H.Q. (23 June 1908), when the editor was arrested. At least twenty-two issues are known, the final number having been in the possession of Edward Browne.
نشریه ترقی عنوان دو نشریه سیاسی و اجتماعی در دوره قاجار و پهلوی بود. این نشریه نخستین بار در عصر مشروطه توسط میرزا محمدعلیخان طهرانی بهصورت هفتهای چاپ میگردید. نسخه دوم آن توسط لطفالله ترقی در دهه بیست به چاپ میرسید.
ترقی به مدیریت و نویسندگی میرزا محمدعلیخان تهرانی، معروف به «اسلامبولی»، که در ۱۷ صفر ۱۳۲۵، اول آوریل ۱۹۰۷، در تهران آغاز به انتشار کرد. این نشریه در ۴ صفحه و در هر هفته دو شماره از آن منتشر میشد. نام سردبیر در پایان برخی از شمارههای ترقی آمده است. چاپ این نشریه، سنگی و در مطبعۀ شاهنشاهی به مدیریت عبدالله قاجار صورت میگرفت.
قیمتهای مختلف بر مبنای واحد پولی کشورهای منطقه که بر صفحۀ اول این نشریه ذکر شده است، میرساند که دایرۀ انتشار آن علاوه بر نقاط مختلف ایران، مناطقی مانند قفقاز، روسیه، مصر، عثمانی و هند را نیز در بر میگرفته است.
ترقی نشریهای بود ملیگرا، ضداستبداد و منتقد حکومت محمدعلی شاه که مشتمل است بر: سرمقاله، بیانگر سیاست کلی نشریه، مانند حالت کنونی ایرانیان، بدبخت ایرانیان فلکزده، بشارت و قابل توجه وزارت داخله اخبار شهرها، شامل اخبار مربوط به تهران و همدان انعکاس مذاکرات مجلس مطالب علمی، با عنوان حقایق علمی و اطلاعات مفیده اعلانهای تجارتی و فرهنگی، مانند اعلان فروش چای و عطر، و یا آمادگی یک معلم برای تدریس خصوصی برای اطفال درج مقالاتی از نشریات دیگر، مانند مقالاتی از روزنامههای فریاد و اقدام مقالات سیاسی و اجتماعی، که بیشترین حجم ترقی به آن اختصاص داشت. مقالاتی مانند جهت عقب ماندن ما چیست و یافتن قانون، مقالاتی در باب روزنامهنگاری (جریدهنگاری ایرانیان و آیا روزنامه خواندن چه فایدهای دارد)؛ و مسائل مربوط به زنان (انجمن نسوان و محسنات یکی از زنان آمریک). بیشترین موضوعاتی که در مقالات این نشریه، بدانها پرداخته میشد، مربوط به نقد دستگاه سلطنت، روحانیت، عدلیه، نظمیه و مجلس بود. ناگفته نماند که نقد انحراف از اصول مشروطیت در این نشریه جایگاه خاصی داشت که نمونۀ آن را در مقالهای به نام توجه و ملاحظه میتوان مشاهده کرد.
علاوه بر سردبیر که ظاهراً نوشتن سرمقالهها را بر عهده داشت، کسانی مانند علی بن یوسف زنجانی، جواد بن یوسف زنجانی، عبدالحسین طبیب یزدی و شخصی به نام غلامحسین، از نویسندگان ترقی بودهاند.
در پایان برخی از مقالات این نشریه، امضای اتب و یا یکی از فقراء دیده میشود. به درستی روشن نیست که چند شماره از ترقی منتشر شده است، ولی دست کم از شمارۀ بیست و دوم آن خبر داریم که در اختیار براون بوده است. این نشریه با کودتای محمدعلی شاه در ۲۳ جمادیالاول ۱۳۲۶ق/۲۳ ژوئن ۱۹۰۸م، توقیف، و سردبیر آن میرزا محمدعلیخان دستگیر شد و در باغشاه به اسارت درآمد.