Rūznāmah-i ʻIlmīyah-i Dawlat-i ʻAlīyah-i Īrān (Qājār)
- I'tiz̤ād al-Salṭanah, ʻAlī Qulī Mīrzā (1819-1880) [علیقلی میرزا اعتضادالسلطنه] (Manager)
- Furūghī, Mīrzā Muḥammad Ḥusayn Khān [میرزا محمد حسین خان فروغی] (Editor)
📦 Master Archive Collection
Get all available issues for this serial in one discounted bundle.
| Year | Issue(s) | Subtitle | Issue Count | Pages | Price | |
|---|---|---|---|---|---|---|
1280 |
No. 1-5 | — | 5 | 55 | Price range: £14.45 through £42.50 | See Pricing & Purchase → |
|
1281 |
No. 6-17 | — | 12 | 124 | Price range: £15.30 through £45.00 | See Pricing & Purchase → |
|
1283 |
No. 23-25 | — | 3 | 14 | Price range: £14.03 through £41.50 | See Pricing & Purchase → |
|
1284 |
No. 26-36 | — | 11 | 66 | Price range: £15.30 through £45.00 | See Pricing & Purchase → |
|
1285 |
No. 37-41 | — | 5 | 27 | Price range: £14.45 through £42.50 | See Pricing & Purchase → |
|
1286 |
No. 43-49 | — | 7 | 43 | Price range: £14.88 through £44.00 | See Pricing & Purchase → |
|
1287 |
No. 50-53 | — | 4 | 21 | Price range: £14.45 through £42.50 | See Pricing & Purchase → |
The Rūznāmah-‘i ‘Ilmīyah-‘i Dawlat-i ‘Alīyah-‘i Īrān marks a monumental milestone in Iranian publishing as the nation’s first scientific journal and inaugural trilingual newspaper. Debuting in Tehran in 1280 AH, it featured content in Persian, Arabic, and French. Managed by I’tiz̤ād al-Salṭanah under the auspices of Nāṣir al-Dīn Shāh, the core articles were authored by Mīrzā Muḥammad Ḥusayn Furūghī, alongside French sections by Monsieur Richard. This pioneering publication was dedicated to enlightening the Iranian public with modern scientific discourse and recent European discoveries. Its issues explored the transmission of sciences and complex astronomical phenomena, including eclipses, planetary observations, and calendar systems. Crucially, it was the first Iranian journal to simultaneously employ the Jalālī, lunar Hijri, and Gregorian calendars, and it featured an early bibliography on alchemy. Despite facing suspensions, it released fifty-three issues before closing in 1287 AH, cementing its legacy in 19th-century Iran.
روزنامه علمیه دولت علیه ایران نخستین نشریهُ سه زبانه ـ فارسی، عربی و فرانسوی ـ و اولین نشریه علمی ایران است که اولین شمارهاش به تاریخ روز دوشنبه ۲۷ دی ماه مطابق سنه ۷۸۵ ناقصه جلالی برابر با غره شعبانالمعظم سنه ۱۲۸۰ قمری در کارخانه دولتی در دارالخلافه تهران طبع و توزیع شد.
در شماره اول روزنامه شرحی دایر به واگذاری امر روزنامه از طرف ناصرالدینشاه به اعتضادالسلطنه نوشته و از همینجا معلوم میگردد اداره امور روزنامه به عهده اعتضادالسلطنه بوده و مطالب روزنامه انشای مرحوم میرزا محمدحسین فروغی است. نویسندهُ صفحات فرانسوی زبان روزنامه علمیه دولت علیه ایران مسیو ریشار بوده است.
از اسم روزنامه (علمیه) معلوم میگردد که مندرجات روزنامه بیشتر مطالب علمی و اکتشافات جدید اروپاییان است و وزارت علوم و صنایع برای روشن نمودن اذهان ایرانیان آنها را منتشر و در دسترس مردم قرار داده است. مطالب نمرهُ اول و دوم راجع به این است که علوم و صناعات هر وقتی از اوقات در یکی از امکنه عالم شیوع و رواج داشته بعد از مدتی به مملکت دیگر نقل شدهاست. مندرجات نمرهُ سوم درباره تعیین مبدأ تاریخ و بیان سال شمسی و قمری است. از نمرهُ چهارم در تحقیق انوار کواکب و کسوف و طلوع و غروب قمر است. مطالب نمرهُ ششم به این عنوان است: شهور دوازدهگانه که اکنون در عرب و عجم معروف است در جاهلیت به اسامی دیگر مشهور بوده و ارباب لغت در اسامی هر یک نیز اختلافی کرده. شماره هفتم راجع به رصد سیارات و ثبت ریجات و جدولی از تقویم هرشل در این شماره ترسیم شده است. و نیز صورت (تل مراغه که خواجه نصیر طوسی در آنجا رصد بسته و در مراغه مشهور به رصد داغی است) در این شماره چاپ شده است. نمره هشتم عبارت است از: تحقیق ماه و روز و ولادت باسعادت حضرت خاتمالانبیاء صلیالله علیه و اله. نمره دوازده که آخرین نمره سال اول روزنامه است به این سطر شروع میگردد: از احوال قمر که نیز اصغر و اقرب اجرام بکره ارض و سیار تابع وی است چیزی نگاشته شود.
نکتهُ دیگر در باب روزنامه علمیه دولت علیه ایران آن است که در این نشریه فهرست آثار و نام پدیدآورندگان کتابهایی در زمینه علم کیمیا را تا آن زمان میتوان دید. این فهرست از زمرهُ نخستین کتابشناسیهای مندرج در مطبوعات ایران است. باید دانست که روزنامه علمیه دولت علیه ایران اول نشریهای است که در ایران تاریخ جلالی، قمری و میلادی را توأمان دارد.
پس از انتشار هفده نمره روزنامه مدت یک سال دچار تعطیل گردید و نمره هجده آن در تاریخ ۱۲۸۳ انتشار یافت. پس از انتشار نمره چهل و دوم باز روزنامه دچار تعطیل گردید و نمره چهل و سوم آن در غره محرمالحرام ۱۲۸۶ ق انتشار یافت. آخرین نمره که از روزنامه علمیه منتشر شده نمره پنجاه و سوم است و این نمره در تاریخ شنبه ۹ دیماه ۸۹۲ جلالی مطابق یوم شنبه غره شهر شوالالمکرم ۱۲۸۷ قمری انتشار یافته و از آن پس روزنامه برای همیشه تعطیل شده است.