"Ulgū-yi miʻmārī va gūnahʹshināsī-i kilīsāhā-yi qalamraw-i gharbī-i Sāsāniyān" by Bahārah Hātif explores the intersection of early Christianity and Persian architecture within the Sassanid Empire (226-651 CE). It investigates how Christian communities—rooted in the Parthian era and expanded via Roman captives—developed their ecclesiastical architecture amid shifting Sassanid policies. Beyond the socio-political history, the book's core is its rigorous archaeological analysis. It examines spatial configurations, construction materials, and symbolic decorations of ancient churches and monastic complexes across Khūzistān, Fārs, and Mesopotamia. Key highlighted sites include Khārg Island, Al-Quṣūr, Ḥīrah, and Ctesiphon. By categorising these edifices based on functional spaces and theology, this volume offers invaluable insights for historians and archaeologists studying early Middle Eastern religious architecture.
کتاب «الگوی معماری و گونهشناسی کلیساهای قلمروی غربی ساسانیان» به قلم بهاره هاتف، پژوهشی عمیق و جامع در زمینه تلاقی مسیحیت اولیه و معماری ایرانی در محدوده جغرافیایی امپراتوری ساسانی است. این اثر با دقت فراوان به بررسی چگونگی شکلگیری و توسعه معماری مذهبی و کلیسایی توسط جوامع مسیحی میپردازد؛ جوامعی که ریشههای آنها به دوران اشکانیان بازگشته و با حضور اسیران رومی و مبلغان مذهبی گسترش یافتند. کتاب ضمن واکاوی چشمانداز پیچیده سیاسی و اجتماعی ایران در فاصله سالهای ۲۲۶ تا ۶۵۱ میلادی، به تفصیل سیاستهای متغیر پادشاهان ساسانی در قبال اقلیتهای مسیحی را شرح میدهد. بخش عمده و هسته مرکزی این پژوهش به تحلیلهای دقیق باستانشناختی اختصاص یافته است و پیکربندیهای فضایی، مصالح ساختمانی، جهتگیری بناها و تزیینات نمادین کلیساها و مجموعههای صومعهای باستانی در مناطقی نظیر خوزستان، فارس و بینالنهرین را مورد بررسی قرار میدهد. نویسنده با تمرکز بر محوطههای باستانی مهمی چون صومعههای جزیره خارک، شهرک القصور، حیره، تیسفون و سایر مناطق استقرار مسیحیان، این بناهای مذهبی را بر اساس کارکرد فضایی و رویکردهای کلامی دستهبندی میکند. این مجلد ارزشمند، با ارائه تصاویری روشن از همزیستی و تعاملات فرهنگی در دوران ساسانی، منبعی بینظیر و غنی برای مورخان، باستانشناسان، معماران و تمامی پژوهشگران علاقهمند به تاریخ معماری مذهبی و تحولات ادیان باستانی در خاورمیانه به شمار میآید.

