Bīst va panj sāl dar Īrān chih guz̲asht? (Az Bāzargān tā Khātamī); Jild-i 17: Idāmah-i riyāsat-i jumhūrī-i Āyat Allāh Sayyid ʻAlī Khāminahʹī va nukhustʹvazīrī-i Mīr Ḥusayn Mūsavī

کتاب بیست و پنج سال در ایران چه گذشت؟ (از بازرگان تا خاتمی) اثری است از داود علی بابائی به چاپ انتشارات امید فردا. کتاب پیش رو جلد هفدهم از مجموعه بیست و پنج سال در ایران چه گذشت؟ است که تلاش دارد با نگاهی بی‌طرفانه و به دور از غرض ورزی به واکاوی تاریخ سیاسی ایران پس از انقلاب اسلامی بپردازد. جلد حاضر رویدادهای ۲۷ ام تیر ماه ۶۷ تا شهریور ماه همان سال را مورد بازخوانی قرار می‌دهد که برخی از موضوعات مهم آن عبارتند از مصاحبه و سخنان رئیس جمهور، وزیر نفت، رئیس مجلس شورای اسلامی، رئیس شورای عالی قضایی، پذیرش قطعنامه ۵۹۸ از سوی ایران، مسئله گروگان‌های غربی در لبنان و نقش ایران در آزادی آن‌ها و…

در این مجموعه نویسنده کوشیده است بدون گرایشات فردی و گروهی و بی‌طرفانه با توجه به منابع و مآخذ و مشاهدات خود یک تاریخ سیاسی کامل را از دوران بعد از انقلاب اسلامی به رشته‌ی تحریر درآورد.

• در بخشی از کتاب می‌خوانیم:

«واکنش جمهوری اسلامی ایران در مقابل سیاست عراق در بین‌المللی کردن جنگ در قالب سیاست مقابله به مثل بود. اقدامات عراق با حمله به کشتی‌های دولت‌های حامی این کشور، به ویژه کویت و عربستان تلاقی می‌شد، با این حال، مقامات تهران متوجه آثار متعارض آن بودند. اجرا نشدن سیاست مقابله به مثل به معنای ضعف ایران تلقی می‌شد و آسیب‌پذیری این کشور را افزایش می‌داد و اجرای اقدامات تلافی جویانه نیز موجب نزدیکی بیشتر این دولت‌ها به عراق و دعوت از غرب برای حضور در منطقه شد؛ موضوعاتی که با منافع و سیاست‌های جمهوری اسلامی ایران در تعارض بود و موجب تقویت عراق می‌شد. با وجود این، عملا مسیر تحولات در جهتی بود که به افزایش تنش در خلیج فارس و حضور گسترده‌تر نیروهای نظامی غرب در منطقه انجامید. برای مقابله با تهدیدات جدید در خلیج فارس، جمهوری اسلامی نیازمند تجهیزات، نیروی انسانی و توان مالی بیشتر بود؛ امری که با توجه به منابع مالی محدود و هزینه‌های هنگفت کشور امکان‌پذیر نبود، به ویژه اینکه گسترش جنگ به خلیج فارس تنها منبع درآمد ایران (نفت) را تهدید می‌کرد. در حوزه‌ی انسانی هم مسئولان ایران کوشیدند تا با راه اندازی تبلیغات گسترده، انگیزه‌ی مضاعفی را برای جنگ با دشمن اصلی (آمریکا) پدید آورند. کاروان اعزام به جبهه با نام کاروان راهیان خلیج فارس به همین منظور طراحی و اجرا شد، اما با توجه به منابع موجود، تعداد نیروهای داوطلب مردمی برای اعزام به جبهه ها در سال ۱۳۶۶، در مقایسه با سال‌های قبل کمتر بود. به همین دلیل فرماندهان جنگ کوشیدند تا با جذب نیروهای مشمول خدمت وظیفه و اجباری کردن حضور شش ماهه‌ی دانشجویان و کارمندان در جنگ، نیروی مورد نیاز یگان‌ها را تامین کنند، با این حال در بهترین اوضاع نیز تعداد افراد نیروهای مسلح ایران از عراق کمتر بود.»