Rūznāmah-'i 'Ilmīyah-'i Dawlat-i 'Alīyah-'i Īrān was the first trilingual publication—in Persian, Arabic, and French—and Iran's first scientific journal. Its inaugural issue was printed and distributed on Monday, 27 Dīmāh, corresponding to the year 785 of the incomplete Jalālī calendar, equivalent to the first of Sha'bān al-Mu'aẓẓam 1280 AH, at the government factory in Dār al-Khilāfah Tehran.
The first issue included an explanation about Nāṣir al-Dīn Shāh delegating the newspaper's affairs to I'tiz̤ād al-Salṭanah, indicating that I'tiz̤ād al-Salṭanah was responsible for the newspaper's management, whilst the late Mīrzā Muḥammad Ḥusayn Furūghī authored its content. The French-language sections were written by Monsieur Richard.
The name of the newspaper ('Ilmīyah) suggests that its contents primarily focused on scientific topics and recent European discoveries, published by the Ministry of Science and Industry to enlighten Iranian minds. The first two issues discussed how sciences and industries have spread from one part of the world to another throughout history. The third issue covered the determination of historical origins and explanations of solar and lunar years. The fourth issue explored the light of stars, eclipses, and lunar risings and settings. The sixth issue discussed the twelve months known in Arab and Persian lands, which were known by different names in pre-Islamic times. The seventh issue dealt with planetary observations, including a table from Herschel's calendar and an image of Marāghah Hill, where Khvājah Naṣīr al-Dīn Ṭūsī conducted observations. The eighth issue investigated the month, day, and blessed birth of the Seal of the Prophets. The twelfth issue, being the last of the first year, began with a discussion about the moon.
Notably, this publication included a list of works and authors in the field of alchemy up to that time, making it one of the earliest bibliographies in Iranian press. It's worth mentioning that Rūznāmah-'i 'Ilmīyah-'i Dawlat-i 'Alīyah-'i Īrān was the first Iranian publication to simultaneously use Jalālī, lunar Hijri, and Gregorian calendars.
After publishing seventeen issues, the newspaper was suspended for a year, with the eighteenth issue appearing in 1283 AH. Following the forty-second issue, it was suspended again, with the forty-third issue published on the first of Muḥarram al-Ḥarām 1286 AH. The final issue of Rūznāmah-'i 'Ilmīyah was the fifty-third, published on Saturday, 9 Dīmāh 892 Jalālī, corresponding to Saturday, the first of Shawwāl al-Mukarram 1287 AH, after which the newspaper ceased publication permanently.
Available issues:
- 1280 H.Q. (5 Issues: No. 1-5)
- 1281 H.Q. (12 Issues: No. 6-17)
- 1283 H.Q. (3 Issues: No. 23-25)
- 1284 H.Q. (11 Issues: No. 26-36)
- 1285 H.Q. (5 Issues: No. 37-41)
- 1286 H.Q. (7 Issues: No. 43-49)
روزنامه علمیه دولت علیه ایران نخستین نشریهُ سه زبانه ـ فارسی، عربی و فرانسوی ـ و اولین نشریه علمی ایران است که اولین شمارهاش به تاریخ روز دوشنبه ۲۷ دی ماه مطابق سنه ۷۸۵ ناقصه جلالی برابر با غره شعبانالمعظم سنه ۱۲۸۰ قمری در کارخانه دولتی در دارالخلافه تهران طبع و توزیع شد.
در شماره اول روزنامه شرحی دایر به واگذاری امر روزنامه از طرف ناصرالدینشاه به اعتضادالسلطنه نوشته و از همینجا معلوم میگردد اداره امور روزنامه به عهده اعتضادالسلطنه بوده و مطالب روزنامه انشای مرحوم میرزا محمدحسین فروغی است. نویسندهُ صفحات فرانسوی زبان روزنامه علمیه دولت علیه ایران مسیو ریشار بوده است.
از اسم روزنامه (علمیه) معلوم میگردد که مندرجات روزنامه بیشتر مطالب علمی و اکتشافات جدید اروپاییان است و وزارت علوم و صنایع برای روشن نمودن اذهان ایرانیان آنها را منتشر و در دسترس مردم قرار داده است. مطالب نمرهُ اول و دوم راجع به این است که علوم و صناعات هر وقتی از اوقات در یکی از امکنه عالم شیوع و رواج داشته بعد از مدتی به مملکت دیگر نقل شدهاست. مندرجات نمرهُ سوم درباره تعیین مبدأ تاریخ و بیان سال شمسی و قمری است. از نمرهُ چهارم در تحقیق انوار کواکب و کسوف و طلوع و غروب قمر است. مطالب نمرهُ ششم به این عنوان است: شهور دوازدهگانه که اکنون در عرب و عجم معروف است در جاهلیت به اسامی دیگر مشهور بوده و ارباب لغت در اسامی هر یک نیز اختلافی کرده. شماره هفتم راجع به رصد سیارات و ثبت ریجات و جدولی از تقویم هرشل در این شماره ترسیم شده است. و نیز صورت (تل مراغه که خواجه نصیر طوسی در آنجا رصد بسته و در مراغه مشهور به رصد داغی است) در این شماره چاپ شده است. نمره هشتم عبارت است از: تحقیق ماه و روز و ولادت باسعادت حضرت خاتمالانبیاء صلیالله علیه و اله. نمره دوازده که آخرین نمره سال اول روزنامه است به این سطر شروع میگردد: از احوال قمر که نیز اصغر و اقرب اجرام بکره ارض و سیار تابع وی است چیزی نگاشته شود.
نکتهُ دیگر در باب روزنامه علمیه دولت علیه ایران آن است که در این نشریه فهرست آثار و نام پدیدآورندگان کتابهایی در زمینه علم کیمیا را تا آن زمان میتوان دید. این فهرست از زمرهُ نخستین کتابشناسیهای مندرج در مطبوعات ایران است. باید دانست که روزنامه علمیه دولت علیه ایران اول نشریهای است که در ایران تاریخ جلالی، قمری و میلادی را توأمان دارد.
پس از انتشار هفده نمره روزنامه مدت یک سال دچار تعطیل گردید و نمره هجده آن در تاریخ ۱۲۸۳ انتشار یافت. پس از انتشار نمره چهل و دوم باز روزنامه دچار تعطیل گردید و نمره چهل و سوم آن در غره محرمالحرام ۱۲۸۶ ق انتشار یافت. آخرین نمره که از روزنامه علمیه منتشر شده نمره پنجاه و سوم است و این نمره در تاریخ شنبه ۹ دیماه ۸۹۲ جلالی مطابق یوم شنبه غره شهر شوالالمکرم ۱۲۸۷ قمری انتشار یافته و از آن پس روزنامه برای همیشه تعطیل شده است.

