One of the most beneficial newspapers, which was published for a full nine years with literary and historical articles, is the Tarbiyat newspaper. This newspaper, established in Tehran under the ownership and management of "Zakāʼ al-Mulk", has consistently been the focus of scholars' attention due to its inclusion of useful and beneficial articles.
The first issue of Tarbiyat newspaper was published on Thursday, 11th of Rajab 1314 AH, corresponding to 17th December 1896 CE. As was customary for pre-constitutional newspapers, the phrase "Bā ijāzah-i Vizārat-i Jalīlah-i Inṭibāʻāt" was printed in the corner of the newspaper's masthead, and above the newspaper's name, the phrase "Huva al-Muʻīn" was inscribed.
Tarbiyat, the first non-governmental newspaper in Iran, was published in Tehran from Thursday, 11th Rajab 1314 AH (1275 Solar Hijrī) until Thursday, 29th Muḥarram 1325 AH (29th Mihr 1286 Solar Hijrī).
Muḥammad Ḥasan Furūghī published the Tarbiyat newspaper in a very attractive manner with eloquent content. For example, with the financial support of Zayn al-ʻĀbidīn Taqīʹuf, one of the Azerbaijani notables and wealthy individuals of the Qājār era, an additional page was added to its contents.
The editorials of Tarbiyat repeatedly discussed the importance of sciences and education in the progress and advancement of nations and peoples. In the issues of the final year of the newspaper (1st Rabīʻ al-Avval 1324 AH - 29th Muḥarram 1325 AH), which coincided with the Constitutional Revolution, the declaration of the constitution, and the opening of the Majlis-i Shūrā-yi Millī, important news and information about the events of those days were published.
Articles with titles such as "Taḥqīq dar Tārīkh-i Dawlat-i Mashrūṭah va...", "Favāʼid-i Majlis-i Shūrā-yi Millī", "Salṭanat-i Mashrūṭah va Istibdādīyah", and "Vaẓāʼif-i Majlis va Ḥudūd va Ḥuqūq-i Ān" were featured. In this regard, Tarbiyat played an important role in educating Iranians and preparing them for the Constitutional Revolution.
Available issues:
- 1314 H.Q. (24 Issues: Vol. 1, No. 1-24)
- 1315 H.Q. (85 Issues: Vol. 1, No. 25-50; Vol. 2, No. 51-109)
- 1316 H.Q. (29 Issues: Vol. 2, No. 110-129; Vol. 3, No. 130-138)
- 1317 H.Q. (45 Issues: Vol. 3, No. 139-179; Vol. 4, No. 180-183)
- 1318 H.Q. (42 Issues: Vol. 4 No. 184-223; Vol. 5, No. 224-225)
- 1319 H.Q. (28 Issues: Vol. 5, No. 226-253)
- 1320 H.Q. (20 Issues: Vol. 5, No. 254-272; Vol. 6, No. 273)
- 1321 H.Q. (36 Issues: Vol. 6, No. 274-309)
- 1322 H.Q. (44 Issues: Vol. 7, No. 310-353)
- 1323 H.Q. (41 Issues: Vol. 7, No. 354-355; Vol. 8, No. 356-394)
- 1324 H.Q. (36 Issues: Vol. 9, No. 395-430)
- 1325 H.Q. (4 Issues: Vol. 9, No. 431-434)
یکی از روزنامههای مفید که مدت نه سال تمام با مقالات ادبی و تاریخی منتشر شده روزنامه تربیت است. این روزنامه که به صاحب امتیازی و مدیری «ذکاءالملک» در طهران تاسیس شده به علت اشتمال آن بر مقالات سودمند و مفید پیوسته طرف توجه دانشمندان بوده و به خصوص از لحاظ نثر فارسی و زیبائی خط کمتر در میان روزنامههای فارسی زبان نظیر و مانند دارد و از این رو جای آنرا دارد که ما به تفصیل از آن گفتگو نموده و جزئیات آن را شرح دهیم. نمره اول روزنامه تربیت در چهار صفحه به قطع بزرگ «قطع جراید آغاز مشروطیت» با چاپ سنگی؛ به خط نستعلیق خوب و کاغذی مرغوب، طبع و در تاریخ پنجشنبه ۱۱ شهر رجب ۱۳۱۴ قمری مطابق ۱۷ دسامبر ماه فرانسه ۱۸۹۶ میلادی منتشر شدهاست. طبق معمول جراید قبل از مشروطیت درگوشه عنوان روزنامه جمله «با اجازه وزارت جلیله انطباعات» چاپ شده و بالای اسم روزنامه جمله «هوالمعین» درج است. قیمت روزنامه در داخله نمره ۵ شاهی و در خارجه اجرت پست علاوه شده.
تربیت، نخستین روزنامهٔ غیردولتی ایران از تاریخ پنجشنبه ۱۱ رجب ۱۳۱۴ ق. (۱۲۷۵هـ. ش) تا تاریخ پنجشنبه ۲۹ محرّم ۱۳۲۵ق. (۲۹ مهر ۱۲۸۶هـ. ش) در تهران انتشار یافت و مجموعاً در ۴۳۴ شماره (۲۴۹۲ صفحه) منتشر شد. از ۱۱ ذیقعدهٔ ۱۳۱۵ ق. تا ۵ جمادیالاولی ۱۳۱۶ ق. به صورت روزنامه و در بقیهٔ دوران انتشار به صورت هفتهنامه منتشر میشد. از شمارهٔ ۱۱۱ (اول صفر ۱۳۱۶ق) عبارت «روزنامهٔ آزاد یومیه» و از شمارهٔ ۱۳۰ (۲۶ شوال ۱۳۱۶ق) تا آخرین شماره، عبارت «روزنامهٔ آزاد هفتگی» در سرلوحهٔ این روزنامه قید شدهاست. محمد حسن فروغی روزنامه تربیت را به طریقی بسیار جذاب و با مطالبی شیوا منتشر میساخت. به علت درج مقالات سودمند و مفید پیوسته مورد توجه اندیشمندان بوده و به خصوص از لحاظ نشر فارسی و زیبایی خط جای خاصی را در میان روزنامههای فارسی زبان به خود اختصاص دادهبود. بهعنوان مثال با حمایت مالی زینالعابدین تقی اف، از رجال و ثروتمندان آذربایجانی دوره قاجار، یک صفحه به صفحات آن افزوده میشود. (بیآنکه قیمتش افزوده شود) این روزنامه، نفیس، خوشخط و با کاغذ مرغوب بود. حتی نخستین شماره روزنامه تربیت (در۱۷ دسامبر۱۸۹۶ میلادی و در۴ صفحه) به قطع بزرگ به خط نستعلیق و کاغذ مرغوب منتشر شدهبود.
در سرمقالههای تربیت بارها دربارهٔ اهمیت علوم و معارف در پیشرفت و ترقی ملل و اقوام سخن گفته شده و تأکید گردیدهاست که تربیت جریدهای علمی و ادبی و سیاسی است و هدف از نگارش آن بسط معرفت و بصیرت و رهایی از نادانی است. همچنین این روزنامه، سادهکردن مطالب را برای بهرهمندی عموم از وظایف خود شمرده است. در شمارههای سال آخر روزنامه (اول ربیعالاول ۱۳۲۴ ق ـ ۲۹ محرّم ۱۳۲۵ ق)، که همزمان با انقلاب مشروطه و اعلان مشروطیت و افتتاح مجلس شورای ملی منتشر میشد، اخبار و اطلاعات مهمی دربارهٔ حوادث آن ایام و مقالاتی با عنوانهای «تحقیق در تاریخ دولت مشروطه و…»، «فواید مجلس شورای ملی»، «سلطنت مشروطه و استبدادیه» و «وظایف مجلس و حدود و حقوق آن» آمدهاست. از این جهت، تربیت سهم مهمی در آگاه کردن ایرانیان و آماده کردن آنان برای انقلاب مشروطیت داشت.

