The ʻAjāyib nāmah, authored by Muḥammad ibn Maḥmūd Hamadānī in the 12th century, stands as a monumental achievement in classical Persian literature, offering a panoramic view of the medieval world-view. This edition, meticulously edited by Jaʻfar Mudarris Ṣādiqī for the Bāzkhvānī-i mutūn series published in Tihrān, aims to bridge the gap between ancient scholarship and modern readers. Hamadānī’s work functions as a "Mirror of the Universe", documenting everything from the celestial spheres and angelic hierarchies to the diverse flora, fauna, and geography of the known world, including Īrān. Blending the boundaries of natural science, theology, and mythology, the text features legendary accounts of Iskandar’s travels and detailed descriptions of extraordinary creatures and locales. This revised version streamlines the prose and organisation, making the profound curiosity and wonder of a 12th-century scholar accessible to a contemporary audience while preserving the literary integrity of the original Persian heritage.
کتاب عجایب نامه یک قرن پیش از «عجائب المخلوقات» اثر زکریای قزوینی نوشته شد، اما شهرت عالمگیر کتاب قزوینی کتاب همدانی را در هالهٔ گمنامی فرو برد. محمدابن محمود همدانی این کتاب غریب را در نیمهٔ دوم قرن ششم هجری قمری نوشت. نثر او همچون نثر بسیاری از معاصرانش هنوز ساده و بیتکلف بود. نویسنده، این کتاب را «جام گیتینمای» نامید و آن را آینهای دانست که همهٔ عجایب عالم را به خواننده نشان میدهد. «عجائبالمخلوقات و غرائبالموجودات» یا «عجایبنامه» را آینهای دانستهاند که اسکندر رومی بهدست ما میدهد و همان جام گیتینمای جمشید و کیخسرو است که ما را از احوال عالَم آگاه میکند.
این کتاب، یکی از جلدهای مجموعهٔ «بازخوانی متون» در نشر مرکز است. این مجموعه دربردارندهٔ ویرایشهای جدید از برجستهترین متنهایی است که در ادبیات فارسی اهمیت دارند. کوشش بر آن بوده است که این متون بدون آنکه در اساس آنها تصرفی صورت پذیرد، عرضه شوند؛ ازاینرو تمامیت اثر و سبک متن دستنخورده باقی میماند و تنها با پیراستن برخی فرعیات و فصلبندی و تدوین دوباره و پاراگرافبندی و نقطهگذاری و بهکاربردن رسمالخطی یکدست، متن به هیئتی تازه در میآید؛ تا نهفقط برای پژوهندگان و کارشناسان، بلکه برای همهٔ ادبدوستان مفید و خواندنی باشد.

