This scholarly work by Aʻẓam ʻAliyān offers a detailed comparative study of clothing worn by men and women during two pivotal eras of ancient Īrān: the Parthian (Ashkānī) and Sassanid (Sāsānī) periods. Originating from an academic thesis, the text systematically analyses the structural elements of historical garments—such as tunics, trousers, and belts—by studying surviving statues and rock reliefs. The author reconstructs the sewing patterns and cuts used in these dynasties, differentiating between styles found in the eastern and western territories of the empires. It explores how social hierarchy, from royalty to commoners, dictated the complexity of dress, including the use of belts and headgear. This resource is essential for researchers of Iranian history, costume design, and Near Eastern archaeology.
کتاب مطالعۀ تطبیقی لباس زنان و مردان اشکانی و ساسانی پژوهشی تحلیلی و موشکافانه دربارۀ یکی از جنبههای مهم و کمتر بررسیشدهٔ تاریخ فرهنگی ایران است: پوشاک و طراحی لباس در ۲ دورهٔ مهم پیشااسلامی. نویسنده در این اثر تلاش کرده باتکیهبر شواهد باستانشناسی و هنری بهویژه بررسی دقیق مجسمهها به شناخت الگوها، برشها و سبکهای دوخت لباسهایی بپردازد که مردان و زنان در دوران اشکانی و ساسانی میپوشیدند.
در کتاب مطالعۀ تطبیقی لباس زنان و مردان اشکانی و ساسانی، لباسها در ۲ حوزهٔ جغرافیایی شرقی و غربی امپراتوریهای اشکانی و ساسانی بررسی شدهاند و مقایسهای میان این ۲ قلمرو از نظر فرم و ساختار لباس صورت گرفته است. تمرکز نویسنده بر اجزای مشخصی از پوشاک مانند پیراهن، شلوار، شال کمر و مدل یقه به او این امکان را داده تا تحلیلهایی دقیق و عینی ارائه دهد. برای مثال، از میان آثار باقیمانده، ۱۹ الگو از لباسهای زنان و ۳۱ الگو از لباسهای مردان انتخاب و تحلیل شدهاند؛ این دقت عددی و طبقهبندیشده، نشاندهندهٔ رویکرد علمی و نظاممند کتاب است.
یکی از یافتههای مهم پژوهش مطالعۀ تطبیقی لباس زنان و مردان اشکانی و ساسانی این است که در بسیاری از موارد، تنپوشهای زنان و مردان در هر ۲ دورهٔ اشکانی و ساسانی و در هر ۲ قلمرو جغرافیایی، دارای شباهتهایی چشمگیر در فرم، نوع برش و تزیینات بودهاند. بااینحال، تفاوتهایی هم وجود دارد، بهویژه در لباس مردان که بسته به جایگاه اجتماعیشان و نقشهایی که در تشریفات درباری، جنگ یا آیینهای مذهبی ایفا میکردند، تنوع بیشتری از خود نشان میدادند. همچنین لباسهای اشکانیان، خصوصاً در مجسمههای غربی، تحتتأثیر هنر یونانی بودهاند، درحالیکه در مناطق شرقی، سلیقهها و الگوهای محلی بیشتر خودنمایی میکنند.
در مورد لباس زنان نیز، نویسنده با دقت نشان میدهد که عناصر تزیینی، نوع شال و روسری، سبک کمربند و حتی مدل یقهها میتوانند اطلاعات مهمی دربارهٔ جایگاه اجتماعی آنها بدهند. بهطورکلی، کتاب مطالعۀ تطبیقی لباس زنان و مردان اشکانی و ساسانی نمایی دقیق و هنرمندانه از پوشاک در دوران اشکانی و ساسانی ارائه میدهد و کمک میکند تا نه فقط لباس، بلکه لایههایی از فرهنگ، زیباییشناسی و ساختار اجتماعی آن زمان را بهتر درک کنیم.

