Kitāb-i Kabrit-i Īrān is an illustrated study of the history, graphic design, and cultural significance of the matchbox in Īrān, from its arrival as a foreign luxury under Nāṣir al-Dīn Shāh Qājār to its nationalisation as a strategic commodity under Riz̤ā Shāh Pahlavī. Dedicated to the memory of Mahdī Sīyidī — author of the earliest history of Iranian matches — the work draws on unpublished state archives, personal memoirs, and rare collectors' specimens. It records the founding of Īrān's first match factories: the Tawkkulī works in Tabrīz (1297 Shamsi / 1918), the rival Mumtāz factory (1300 / 1921), and the parliamentary legislation monopolising the trade in 1310 (1931). A substantial section classifies the graphic typology of Iranian matchbox label design by motif — lion imagery, portrait subjects, patriotic themes, and Swedish-influenced patterns — offering a visual history of Iranian commercial art through one of its most compact and intimate carriers.
کتاب کبریت ایران نوشتهٔ مهدی صادقی، پژوهشگر و گرافیست ایرانی، روایتی جامع و مستند از تاریخچهٔ ورود، تولید، انحصار و طراحی گرافیکی کبریت در ایران است؛ از اواخر دورهٔ قاجار تا میانهٔ قرن بیستم میلادی. این اثر ارزشمند که به یاد مهدی سیدی، نویسندهٔ نخستین کتاب تاریخ کبریت ایران، تقدیم شده، مسیر دگرگونی کبریت را از کالایی لوکس و تازهوارد در میان اعیان و اشراف دورهٔ ناصری، تا کالایی استراتژیک و دولتیشده در دورهٔ رضاشاه پهلوی بازمینماید. نویسنده با تکیه بر اسناد دولتی منتشرنشده، خاطرات و یادداشتهای تاریخی معتبر، و مجموعههای نایاب کلکسیونرها، تأسیس نخستین کارخانههای کبریتسازی ایران — از جمله کارخانهٔ توکلی در تبریز (۱۲۹۷ خورشیدی) و کارخانهٔ ممتاز (۱۳۰۰) — و تصویب قانون انحصار کبریت در مجلس شورای ملی (۱۳۱۰) را به تفصیل کاوش میکند. بخش گستردهای از کتاب به گونهشناسی طرحهای گرافیکی لیبلها و قوطیهای کبریت اختصاص دارد و الگوهایی چون تصویر شیر، چهرههای شاخص تاریخی، نمادهای ملی، و طرحهای متأثر از برندهای سوئدی را دستهبندی و تحلیل میکند.

