Sukhanī chand dar bāb-i aḥvāl va ashʻār-i Ḥāfiẓ

کتاب سخنی چند در باب احوال و اشعار حافظ کوششی عالمانه و عاشقانه برای کاوش در لایه‌های پیچیده و چندوجهی شخصیت و شعر خواجه شمس‌الدین محمد حافظ شیرازی است؛ شاعری که نه‌تنها در گسترهٔ ادب فارسی، بلکه در تاریخ اندیشهٔ ایرانی جایگاهی یگانه دارد. نویسندهٔ این اثر، با اتکا به منابع معتبر و متنوع تلاش کرده است تا تصویری روشن‌تر و دقیق‌تر از زندگی، اندیشه‌ها و سلوک ادبی و فکری حافظ ترسیم کند.

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های کتاب سخنی چند در باب احوال و اشعار حافظ، نگاه تحلیلی آن به ساختار شعر حافظ است؛ خاصه به تشبیه‌ها، استعاره‌ها و ابهامی که چون حجاب معنوی در شعرش گسترده شده‌اند. نویسنده باتکیه‌بر این عناصر، سحر و جادوی کلام حافظ را از منظر بلاغی و زیبایی‌شناسی واکاوی کرده و نشان داده که چگونه هر بیت حافظ در تنهایی، جهانی از معنا را در خود دارد.

نویسنده همچنین به بررسی منابع الهام حافظ پرداخته و با واکاوی اشارات و تلمیحات او به اساطیر، فرهنگ عامه، نجوم، آیات قرآن، احادیث و روایات اسلامی، گسترهٔ دانش و وسعت ذهنی حافظ را آشکار می‌سازد. او نشان می‌دهد که حافظ چگونه از این منابع الهام‌گرفته اما نه مقلدانه، بلکه خلاقانه و با لحنی نقادانه و آزاداندیش. در بخشی دیگر از کتاب سخنی چند در باب احوال و اشعار حافظ، به زندگی‌نامهٔ حافظ پرداخته شده است؛ نه به شیوهٔ سنتی و یکدست، بلکه با مقایسهٔ نوشته‌های ایرانی و خارجی دربارهٔ او، بررسی اختلاف‌ها دربارهٔ تاریخ تولدش، تحصیلاتش، روابط او با دربارها و خاندان‌های سیاسی عصرش مانند خاندان اینجو، آل مظفر و مغول‌ها، و نیز فضای سیاسی و اجتماعی شیراز در دوران حافظ. این بخش‌ها از کتاب، خواننده را با بستر تاریخی ظهور حافظ و تأثیر آن بر شعر و اندیشه‌اش آشنا می‌کند.

آنچه کتاب سخنی چند در باب احوال و اشعار حافظ را از دیگر آثار در این زمینه متمایز می‌سازد، آن است که باتوجه‌به تاریخ و فرهنگ زمانه‌اش، تصویری همه‌جانبه از شاعر ارائه می‌دهد.