Sayr dar sāyahʹsār-i nūr-i siyāh is ʻAzīz Ḥajjājī Kahjūq’s collection of Persian tales, anecdotes and verse about Iblīs, or Satan. It draws on religious narratives, commentaries and literary sources, bringing together episodes that depict the devil in conversation or conflict with prophets, saints and other figures. The opening sections follow stories associated with Adam, Moses, Jesus and other prophets. Later sections turn to encounters with holy figures, compare Iblīs with Ahriman in the Iranian tradition, and gather stories involving a wider range of characters. Where several tellings of an episode survive, the collection presents versions alongside one another. The introduction explains the compiler’s approach to selecting and retelling these accounts and his broad understanding of what constitutes a tale. Appendices provide supplementary material, including a glossary of terms, and the volume closes with a bibliography.
عزیز حجاجی کهجوق در «سیر در سایهسار نور سیاه» حکایتها، روایتها و اشعاری را دربارهٔ ابلیس و شیطان از منابع دینی و ادبی گرد آورده است. روایتها بر پایهٔ شخصیتها و مضمونهای مشترک تنظیم شدهاند و از گفتوگو و رویارویی ابلیس با پیامبران، اولیا و دیگر چهرهها سخن میگویند. بخشهای نخست داستانهای مربوط به آدم، موسی، عیسی و دیگر پیامبران را در بر میگیرد و سپس به حکایتهای ابلیس و اولیا میپردازد. بخشی از کتاب به ابلیس و ایرانیان اختصاص دارد و در آن شباهتها و تفاوتهای ابلیس و اهریمن در سنت ایرانی بررسی میشود. بخش پایانی حکایتهای پراکندهتری را دربارهٔ ابلیس و شخصیتهای دیگر کنار هم میآورد. در مواردی که از یک ماجرا چند روایت در دست بوده، صورتهای گوناگون آن در کنار یکدیگر آمدهاند. گردآورنده در دیباچه دربارهٔ شیوهٔ انتخاب و بازگویی روایتها و معنای گستردهای که برای قصه و حکایت در نظر گرفته توضیح میدهد. در این مجموعه، گفتوگوهای کوتاه و پرسش و پاسخ نیز در کنار داستانهای مفصلتر جای گرفتهاند. پیوستها مطالب تکمیلی و واژهنامه دارند و کتاب با کتابشناسی منابع پایان مییابد.

