Panj guftār dar tārīkh-i pizishkī-i Īrān dar sadahʹhā-yi nukhustīn va miyānah-yi Islāmī

اگر با نگاهی منصفانه به میراث پزشکی روزگار اسلامی مراجعه کنیم، و به ویژه اگر در آثار برجای مانده از پزشکان ایرانی از خاندان بختیشوع تا علی بن رین طبری و محمد بن زکریای رازی و علی بن عباس مجوسی اهوازی و ابوبکر اخوینی بخاری و ابن سینا و ابو منصور موفق هروی و همگنان سپسین آنان بنگریم، با آغوش باز و نگاه کنجکاو و دقیقی مواجه خواهیم شد که میراث علمی پیشینیان را ارج می‌نهد و هم‌هنگام از سنجشگری آنها به محک تجربه و استدلال بازنمی‌ایستد. بی‌گمان، فراتر از دستاوردهای ارجمند و ارزشمند این پزشکان، همین گشاده‌رویی در برخورد با جهان‌های دانشی گونه‌گون و نهراسیدن از آزمودن «از خود پنداشته‌هایمان» به ترازوی «داشته‌های دیگران»، مهمترین پیامی است که آنها از ورای سده‌ها پیش روی ما می‌نهند. پیش از آنگه برخاسته از پسندهای آنی و احساسی ما بیاید بود، نیازمند برخوردی است اندیشمندانه و همراه با درنگ و به دور از داوری‌های شتابزده و بسا که شبه‌علمی.

فهرست مطالب:

• در بزرگداشت مردی از اهالی این روزگار
• اشارت و یاد
• گذری آسیب‌شناختی بر میراث پزشکی ایرانی
• فهرست منابع
• بختیشوع بن جبرائیل و رساله‌ی پزشکی او به نام مأمون عباسی
• درآمدی بر زندگی و آثار بختیشوع بن جبرائیل
• نسخه‌شناسی و درونمایه‌ی متن
• رسالة بختیشوع الحکیم الی عملها الی المأمون الخلیفة فی تدبیر البدن
• فهرست منابع
• پزشکی و شاخه‌های آن به روایت مفتاح الطب ابن‌هندو
• گذری بر ابن‌هندو و مفتاح الطب او
• نسخه‌شناسی
• الباب الخامس فی أقسام الطب
• باب پنجم در گونه‌های پزشکی
• فهرست منابع
• درآمدی بر سرشت و سرنوشت قانون ابن‌سینا
• فهرست منابع
• شرف‌الزمان ایلاقی و کتاب الفصول الایلاقیه‌ی او
• شرف‌الزمان ایلاقی: دورنمایی از زندگی حکیم – پزشک سینوی
• پیوست ۱: ایلاقی به روایت تتمة صوان الحکمة ظهیرالدین علی بیهقی
• پیوست ۲: ایلاقی به روایت نزهة الأرواح شهرزوری
• درآمدی بر انجام و فرجام الفصول الایلاقیه
• پیوست ۳: جدول مقایسه‌ی فصل نخست از کلیات قانون ابن سینا و خلاصه‌ی ایلاقی
• درنگی در نسخه‌ی کتابخانه‌ی مدرسه‌ی خان در یزد
• فهرست منابع
• نمونه‌ی تصاویر نسخه‌ی کتابخانه‌ی مدرسه‌ی خان
• نمایه‌ها
• اشخاص
• مجلات، رساله‌ها و کتاب‌ها