Chronology—the assignment of events to exact dates—is treated here as a computational discipline rather than mere timekeeping. After a concise account of its place in historical method and its long pedigree in annals and yearbooks, the book offers a compact, date-by-date register of Iran before Islam, from ancient Elam to the end of the Sasanian monarchy. Aimed at students, it privileges clarity and ease of use while striving not to omit major occurrences. Where reign lengths or event dates diverge across sources, the author collates principal chronicles and studies and selects the sequence that best accords with primary evidence. Chapters track the main periods—Elamite, Median, Achaemenid, Macedonian–Seleucid, Arsacid and Sasanian—followed by sources, list of names and an index.
تاریخ واژهای است که به دانش و اطلاعات دربارهی گذشته اشاره دارد و به نوعی تاریخ دانش گذشتگان و عبرتی برای آینده است. امروزه تاریخ به عنوان شاخهای از علوم اجتماعی در نظر گرفته میشود بهویژه زمانی که تأکید بر روی مبحث کرونولوژی باشد. کرونولوژی به عنوان علمی برای محاسبه زمان یا دورههایی از زمان اختصاص رخدادها در تاریخهای دقیق وقوع آنها تعریف میشود. در واقع کرونولوژی به معنای تخصیص رخدادها به تاریخهای زمانی دقیق آنها میباشد که آن را علم قراردادن وقایع در زمان نیز نامیدهاند. باید توجه داشت که کرونولوژی یک علم محاسباتی است که به محاسبهی زمان و نه اندازهگیری زمان میپردازد.
ارائهی حوادث تاریخی که بر اساس زمان وقوع آنها طبقهبندی شده باشند، از پیشینهی طولانی در سنت تاریخنگاری برخوردار است. سالشمارها و سالنامههای رسمی در میان ملل متمدن جهان باستان نمونههای اولیهی آثاری از این قبیل هستند. امروزه در میان محققان و دانشپژوهان کشورهای مختلف اهمیت کرونولوژی به عنوان مرجعی با کاربرد وسیع برای همگان شناخته شده و برخی مورخین روی گرایشهای خاصی مطالعه و تحقیق نمودهاند.
چند روش متفاوت برای طبقهبندی اطلاعات تاریخی به این شرح وجود دارد:
۱. طبقهبندی اطلاعات به صورت زمانبندی شده یا به عبارتی طبقهبندی اطلاعات بر مبنای وقوع زمانی رخدادها که همان علم کرونولوژی است. ۲. طبقهبندی اطلاعات بر اساس نواحی جغرافیایی. ۳. طبقهبندی اطلاعات تاریخی بر مبنای ملیتهای مختلف. ۴. طبقهبندی اطلاعات تاریخی به صورت موضوعی.
کرونولوژی که در فارسی آن را روزشمار یا تقویم تاریخ میگویند، به عنوان یک علم از دورههای قرون وسطی، رنسانس و باروک مورد توجه بوده است. بسیاری از نوشتههای تاریخی بازمانده از آن ادوار در واقع همان کرونولوژی به معنای تخصیص رویدادها به تاریخ زمانی آنها میباشد. کرونولوژی میتواند نسبی یا مطلق باشد. کرونولوژی نسبی، قرارگرفتن وقایع مربوط به هم نسبت به یکدیگر و یک مبدأ زمانی است؛ ولی کرونولوژی مطلق، قرار دادن وقایع و رویدادها در تاریخهای زمانی دقیق آنهاست. کرونولوژی یک دستهبندی ویژه از وقایع است که تاریخ نامیده میشود.
این کتاب بر آن است تا اطلاعات فشردهای از رویدادهای ایران قبل از اسلام از دوران ایلام باستان تا پایان شاهنشاهی ساسانی را در اختیار خوانندگان و بهویژه دانشجویان علاقمند به رشتهی تاریخ ایران قبل از اسلام قرار دهد. بنابراین این کتاب به ترتیب تاریخ وقوع حوادث و زمان وقوع هر رویداد با نهایت سهولت نگاشته شده است.
با وجود اختصار مطالب، کوشیده شده تا در حد امکان هیچکدام از وقایع مهم از قلم نیفتد. در تاریخ سلطنت برخی از شاهان و رویدادهای وابسته در کتب مختلف اختلافاتی در حدود یک تا پنج سال دیده میشود؛ بنابراین کوشیده شده که تواریخ به طور متوالی نگاشته شود و با توجه به تواریخ متعدد مندرج در کتب تاریخی و روایات، تاریخی که با توجه به متون اصلی با کمترین خطا عنوان گشته، به قلم آورده شود.
فهرست مطالب کتاب:
- مقدمهی مؤلف
- فصل اول: شاهنشاهی ایلام
- فصل دوم: شاهنشاهی ماد
- فصل سوم: شاهنشاهی هخامنشی
- فصل چهارم: شاهنشاهی مقدونی ـ سلوکی
- فصل پنجم: شاهنشاهی اشکانی
- فصل ششم: شاهنشاهی ساسانی
- منابع
- فهرست اعلام
- نمایه


