Arzyābī-i va istifādah az suṭūḥ-i āmādagī-i fannāvarī

در پیش‌گفتار این کتاب می‌خوانیم:

یکی از موضوع‌های اصلی و محوری در فرایند توسعه‌ی محصول، بلوغ فناوری‌های مورد استفاده در برنامه‌ی توسعه، قبل از شروع برنامه‌ی توسعه، و یا در زمان مقرر شده در طی اجرای برنامه است. به عبارت دیگر، فناوری‌ها یا باید در دسترس باشند و یا اطمینان حاصل شود که به موقع در دسترس خواهند بود. عموما، یک فناوری هنگامی بالغ تلقی می‌شود که الف) در یک نمونه‌ی مهندسی به کار گرفته شود، ب) در محیط عملیاتی یا شبه‌عملیاتی تست گردد، و ج) قابلیت آن برای کاربرد مورد نظر اثبات شود. این امر ما را ملزم می‌سازد تا معیاری برای اندازه‌گیری حد بلوغ یک فناوری ایجاد نماییم.

از آنجا که برنامه‌ها و طرح‌های تحقیقاتی و توسعه‌ای در حوزه‌ی دفاعی عمدتا با سیستم‌های پیچیده و فناوری‌های پیشترفته و نو سر و کار دارند، یکی از اساسی‌ترین مراحل در این برنامه‌ها، در فاز امکان سنجی، ارزیابی فناوری‌های مرتبط با برنامه یا طرح می‌باشد. در کشورهای پیشرفته و حتی در حال توسعه، برای مدیران برنامه و طرح‌ها، و حمایت‌کنندگان آن‌ها برنامه در مدت زمان مناسب و با هزینه‌ی مطلوب امری حیاتی است، لذا ریسک انجام برنامه را در همان آغاز کار تخمین می‌زنند. فناوری‌ها و دستیابی به موقع به آن‌ها یکی از مهم‌ترین عوامل ریسک در برنامه‌ها است. امروزه، در بسیاری از برنامه‌های توسعه‌ی فناوری، سنجش آمادگی و بلوغ فناوری‌ها یکی از مراحل مهم برنامه است به گونه‌ای که در برخی از کشورها، ارزیابی سطح آمادگی فناوری‌ها -به خصوص در حوزه‌ی دفاعی- الزامی و روش سطوح آمادگی فناوری که برای اولین بار توسط سازمان ناسا ارائه گردید، در برنامه‌های دفاعی بکار گرفته شده است.

در کشور ما، به خصوص در حوزه‌ی دفاع، با فاز امکان‌سنجی برنامه‌ها، و به ویژه ارزیابی آمادگی فناوری، تاکنون کاملا سطحی برخورد شده است و غالبا مدیران از آن گریزان بوده‌اند. همین امر باعث شده است تا برنامه‌ها و طرح‌های تحقیقاتی و توسعه‌ای با مشکلات فراوانی همچون زمان بسیار طولانی و هزینه‌ی بسیار بالاتر از حد انتظار اولیه روبرو شوند. تقریبا می‌توان گفت این برنامه‌ها و طرح‌ها یا به مرحله کاربرد نمی‌رسند و یا محصول‌ آن‌ها زمانی به دست مشتری داده می‌شود که دیگر در آن شرایط اثربخشی لازم را ندارند.

با توجه به دلایل بالا، به منظور کاهش هزینه‌های سنگین توسعه‌ی فناوری‌های دفاعی و تصمیم‌گیری صحیح در تعریق و انجام اینگونه برنامه‌ها، لازم و ضروری است در مرحله‌ی امکان‌سنجی طرح‌ها و برنامه‌ها، فناوری‌ها مورد ارزیابی قرار گیرند تا بتوان زمان و هزینه را با تقریبی قابل قبول تخمین زد، و به تصمیم‌گیران حوزه تامین سامانه‌های دفاعی این اجازه را داد تا درباره‌ی نحوه‌ی اجرای یک طرح یا برنامه با درایت کامل تصمیم بگیرند.

کتاب حاضر که به منظور آشنایی با سطوح آمادگی فناوری و نحوه‌ی استفاده از آن در ارزیابی بلوغ یک فناوری و همچنین در برنامه‌های تحقیقاتی تهیه شده است، حاصل ۲۵ سال حضور در محیط صنعت و تحقیقات دفاعی، مشاهدات مختلف، و مطالعه درباره‌ی تحقیق و توسعه‌ی دفاعی است.

در فصل اول این کتاب، به تعاریف مرتبط با فناوری، تحقیق و توسعه، ریسک، و تامین سامانه‌ها پرداخته شده است. در این فصل سعی شده است تعاریف تا حدی توصیفی باشند. فصل دوم، تاریخچه و تعریف سطوح آمادگی فناوری را مورد بحث قرار داده است. فصل سوم، به کاربردهای متصور برای سطوح آمادگی پرداخته است. در فصل چهارم، چالش‌های تحقیق و توسعه بخش دفاع به طور مختصر بررسی شده است، و در فصل پنجم نحوه‌ی استفاده از سطوح آمادگی فناوری در برنامه‌های تحقیقاتی ارائه شده است.