Jawāhir al-Āthār fī Tarjamah-yi Mathnavī-yi Mawlānā Khudāvandgār Muḥammad Jalāl al-Dīn-i Balkhī Rūmī is a six-volume scholarly and spiritual achievement by ʿAbd al-ʿAzīz Ṣāḥib al-Jawāhir, offering a meticulous Arabic translation, analytical commentary, and clear Persian interpretation of Rūmī’s Mathnavī-yi Maʿnavī. Each page is innovatively structured into three segments: the original verses in Arabic, an interpretive commentary in the middle, and a fluent Persian translation at the bottom. This layered approach enables readers to engage with the linguistic, conceptual, and mystical dimensions of Rūmī’s thought simultaneously. A prominent scholar from the ḥawzah of Najaf and former cultural official in Iran, Ṣāḥib al-Jawāhir dedicated decades to this labour of love. Drawing from classical manuscripts, Sufi commentaries, and literary sources, this work is not merely a translation but a comprehensive philological and interpretive study that brings Rūmī’s spiritual universe vividly to life for modern readers.
کتاب جواهرالآثار، مجموعهای ششجلدی و حاصل سالها تلاش علمی و عرفانی «عبدالعزیز صاحبالجواهر» است که با دقتی مثالزدنی به ترجمه، تحقیق، و تلخیص مثنوی معنوی اثر جاودانهی مولانا جلالالدین محمد بلخی (مولوی) پرداخته است. این مجموعه در قالبی نوآورانه تنظیم شده که در هر صفحه سه بخش متمایز را در کنار یکدیگر مینشاند: در بالا، متن عربی اشعار؛ در میانه، شرح و حواشی تحلیلی؛ و در پایین، ترجمهی روان و دقیق فارسی. این چینش استادانه، مخاطب را به سفری چندلایه در زبان، معنا و اندیشههای مولوی میبرد و امکان مواجههی همزمان با متن، تفسیر و ترجمه را فراهم میسازد. مثنوی معنوی، با شش دفتر مستقل و حکایتهایی تمثیلی، شاهکاری بیبدیل در ادبیات فارسی و عرفان اسلامی است که آموزههای اخلاقی، معرفتی و روحانی را در قالب شعر به شیواترین بیان عرضه میکند.
نویسنده و پژوهشگر این اثر، عبدالعزیز صاحبالجواهر، فقیه و ادیبی فرهیخته از حوزهی علمیهی نجف اشرف بود که با دلبستگی به زبان فارسی و متون صوفیانه، سالیان دراز عمر خود را وقف تحلیل و تبیین مثنوی کرد. او در کنار فعالیتهای علمی، مسئولیتهایی نیز در وزارت فرهنگ ایران بر عهده داشت. در مقدمهی جلد نخست، ضمن بررسی احوال مولانا و تحلیل سیر تطور ادبیات عرفانی، از منابع متعددی چون نسخههای خطی کهن، تفاسیر عرفانی، و آثار مشایخ تصوف بهره گرفته شده است. جواهرالآثار صرفاً یک ترجمهی ادبی نیست، بلکه پژوهشی جامع، مستند و زبانشناختی است که مخاطب امروز را با جان و جهان مولوی پیوند میزند. این مجموعه بیتردید در شمار منابع شاخص مطالعات مولویپژوهی و عرفان اسلامی جای دارد.

