This study tackles one of contemporary Īrān’s most contested concerns—the place of women—by addressing the lack of impartial, sociological work on women’s everyday lives, especially the private, women-only performances of the Qājār era. Focusing on one strand of daily experience, it reconstructs historical realities to show how female gatherings staged and refracted social roles. After outlining “everyday life” in mainstream sociology, it defines gender and its social construction, then develops a notion of gender-in-performance. Reading clandestine shows, jokes and games, the book traces how women, with scant means, used satire and play to lampoon patriarchal norms, cast light on marital secrets and renegotiate status. By opening hidden layers—conscious and unconscious—it offers a compact framework for understanding identity, agency and representation among women in Qājār Īrān.

مسائل مربوط به زنان، جزء دغدغه‌های مهم جامعه‌ی ایرانی است که در سالیان اخیر مورد مناقشه‌ی اقشار مختلف اندیشمندان بوده و تبدیل به نوعی جدال ایدئولوژیک شده است. در رابطه با زندگی روزمره‌ی زنان ايرانی و به‌ويژه نمايش‌‌های خصوصی زنانه در دوره‌ی قاجار پژوهش‌های اندكی انجام شده است. انجام مطالعات جامعه‌‌شناختی بی‌طرفانه در اين حوزه ضروری است. در اين پژوهش با توجه به خلأ ذكرشده، يکی از ابعاد زندگی روزمره‌ی بخشی از زنان ايران در دوره‌ی قاجار بررسی شده تا بتواند با شناخت تاريخی كه از گذشته‌ی زن ايرانی به‌دست می‌آيد، با رويکرد متفاوتی به تبيين نمايش‌‌های خصوصی دوره‌ی قاجار بپردازد.

در واقع این پژوهش بازخوانی يکی از ابعاد زندگی زن ايرانی در دوره‌ی قاجار است که هدفش بررسی چگونگی بازتاب آن در نمايش‌‌های رايج آن دوران است. چنين پژوهشی از يک‌سو به مسائل خاص زنان می‌پردازد و دغدغه‌ها و خواسته‌های نيمی از جمعيت جامعه را بررسی و موشکافی می‌‌کند و از سوی ديگر، به مسائل و موضوعات ادبی و هنری گوناگون مرتبط با زنان می‌پردازد. برای دست‌یابی به درکی همه‌جانبه از زندگی زنان دوره‌ی قاجار، حوزه‌ی نمایش انتخاب شده است تا از آن طریق زوایای گوناگون و لایه‌های پنهان و ناگفته‌ی زندگی آنان که به صورت خودآگاه و ناخودآگاه در گردهمایی‌های خصوصی بازتاب یافته، کشف و بررسی شود. برای شناخت هویت جنسیتی زنان باید سازه‌ی اجتماعی جنسیت در جامعه‌ی ایرانی آن دوره را شناخت تا بتوان دنیای زنان و بازتاب آن در بازی‌های نمایشی دوره‌ی قاجار درک شود.

سؤال در این کتاب از کیستی و هویت زنان دوره‌ی قاجار است و برای پاسخگویی به آن زندگی روزمره‌ی آنان انتخاب شده است؛ بنابراین ابتدا به شرح مختصر مفهوم زندگی روزمره و تاریخچه‌ی آن در جامعه‌شناسی متعارف پرداخته شده و سپس مفهوم جنسیت و زندگی روزمره شرح داده شده و بر اساس نظریاتی که بیان می‌شود، به تعریف مفهوم جنسیت در نمایش پرداخته شده است.

نمایش‏‌های زنانه ایران دوره‌ی قاجار تشریح می‌کند که چگونه اجراهای پنهان زنان در این دوره از کلیه‌ی امکانات موجود و از هر فرصت کمی بهره می‌برند تا از طریق به سخره‌گرفتن اصول اجتماعی جامعه‌ی مردسالار به ارکان چنین نظامی حمله کنند. نویسنده در این کتاب تشریح می‌کند که چگونه نمایش‏‌های زنان دوره‌ی قاجار ایران در لفافی از طنز و شوخی به آن وجوهی که جامعه‌ی مردسالار با توسل به آنها قدرت خود را تثبیت می‌کند، حمله می‌‏نماید. جدی‌ترین، خصوصی‌ترین، پنهانی‌ترین اسرار زناشویی گستاخانه و بی‌پروا برون‌افکنی می‌‏شوند. با همین اوصاف نامتعادل‌‏ترین حقوق حقه، ناعادلانه‌‏ترین جایگاه در بردار جنسیتی و نامنصفانه‌‏ترین نسبت‌‏های بیولوژیکی با زبانی سرشار از کنایه و طنز مطرح می‏‌شوند.

Namāyishgarān-i Pardah’nishīn: Ijrā’ha-yi I’tirāz̤i-i Zanān-i Qājār

Sign in to download

Related products