Fāṭimah Ḥusayn Khurāsānī's Ravābiṭ-i siyāsī va iqtiṣādī-i Īrān va Rūsiyah dar ʻaṣr-i Nāṣir al-Dīn Shāh-i Qājār examines the political and economic relationship between Qajar Iran and imperial Russia during the reign of Nāṣir al-Dīn Shāh. Beginning with the history of contact between the two states, it considers the consequences of the Gulistān and Turkamānchāy treaties, territorial losses, diplomatic rivalry and the balance of power in the nineteenth century. The study follows Russian efforts to expand political influence through diplomacy, representatives and concessions, while also assessing Iran's internal weakness and the competing presence of Britain. Its economic chapters discuss commerce, customs, transport, navigation, banking, loans, monopolies and Russian investment. Drawing together treaties, correspondence and historical sources, the work presents political pressure and economic penetration as closely connected features of Iran-Russia relations in the Nāṣirī period.
کتاب «روابط سیاسی و اقتصادی ایران و روسیه در عصر ناصرالدین شاه قاجار» نوشته فاطمه حسینخراسانی، مناسبات دو کشور را در دورهای بررسی میکند که رقابت قدرتهای خارجی و ضعف ساختار سیاسی و مالی ایران بر تصمیمهای حکومت قاجار اثر عمیق داشت. نویسنده پس از مروری بر پیشینه تماسهای ایران و روسیه، پیامدهای عهدنامههای گلستان و ترکمانچای، از دست رفتن سرزمینها و دگرگونی موازنه قدرت در قرن نوزدهم را توضیح میدهد. بخش سیاسی کتاب به نقش سفارتها و نمایندگان، امتیازها، فشارهای دیپلماتیک و رقابت روسیه و انگلستان میپردازد. بخش اقتصادی نیز تجارت، گمرک، راهها و حملونقل، کشتیرانی، بانک، وام، انحصارها، فعالیت بازرگانان و سرمایهگذاری روسها را دنبال میکند. کتاب با استفاده از عهدنامهها، مکاتبات رسمی و منابع تاریخی نشان میدهد که نفوذ سیاسی و گسترش منافع اقتصادی روسیه در دوره ناصری به یکدیگر پیوسته بود و چگونه دولت ایران در برابر توسعهطلبی ارضی، مالی و تجاری همسایه شمالی واکنش نشان داد و پیامدهای آن را تحلیل کرد.


